Οι γιάτρισσες στην παλιά Ύδρα

Στην Ύδρα τα παλαιά χρόνια, υπήρχαν οι γιάτρισσες, έτσι έλεγαν τις γυναίκες που αναλάμβαναν τις θεραπείες των ασθενών,  όταν το  ιατρικό επάγγελμα-λειτούργημα έκανε τα πρώτα του βήματα στην νεοσύστατη Ελλάδα.

Ονομαστή γιάτρισσα της Ύδρας ήταν η Σταματούλα του Μπάρμπα Παντελή του Κοκλίκη, κατοικούσε στο Μικρό Καμίνι, κοντά στην εκκλησία της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας (εκκλησία του Παπακόκκινου). Έμεινε στην λαϊκή θύμηση της κοινωνίας του νησιού σαν η γιάτρισσα με τα περίφημα γιατροσόφια της και την χαρούμενη διάθεση της. Ήταν η γιάτρισσα που έκανε «καθήκοντα» παθολόγου, χειρουργού, παιδίατρου και ψυχολόγου.

Θεράπευε τον «λυμένο» αφαλό, το «κακό σπυρί» (καλόγερο), που με επέμβαση χειρουργική τον αφαιρούσε, τις μαγουλάδες, με κατράμι που έβαζε γύρω από το λαιμό του ασθενή, το ανεμοπύρωμα το θεράπευε με ένα κόκκινο πανί, λίγα λουλούδια του επιτάφιου, λίγο λιβάνι  και ένα ξόρκι που διάβαζε, ο άρρωστος σε 2-3 μέρες ήταν καλά, επιπλέον έκανε μικρές χειρουργικές επεμβάσεις κλπ. Επιπλέον καταγινόταν με τα σπασίματα, στραμπουλήγματα και βγαλσίματα χεριών και ποδιών και παρασκεύαζε  αλοιφές και σιρόπια για τα μικρά παιδιά. Τα γιατροσόφια που έδινε στους ασθενής πάντα τα «διάβαζε» με το κατάλληλο ξόρκι και αυτό υποθέτω για να έχουν την δύναμη να θεραπεύσουν. Η φήμη της Σταματούλας είχε εξαπλωθεί και πέρα από την Ύδρα έως και τα παράλια της ανατολικής Πελοποννήσου και έρχονταν άνθρωποι να τους κάνει καλά από τις ασθένειες του. Η γιάτρισσα Σταματούλα δεν έπαιρνε χρήματα για τον κόπο της, αν τις έδιναν έχει καλώς αν όχι, δεν ζητούσε ποτέ.

Μια ακόμη γιάτρισσα ήταν η Διαμάντω η Κατσώνενα ή Αντώνακα, που ήταν το επώνυμο ή το προσωνύμιο του γαμπρού της. Δεν γνώριζαν το επώνυμό της και όσοι την αναζητούσαν την ζητούσαν, την ζητούσαν σαν ορθοπεδικό γιατρό γιατί η Διαμάντω θεράπευε τα σπασίματα, στραμπουλήγματα και γενικά τις παθήσεις των οστών.

Άλλη γιάτρισσα τις Ύδρας ήταν η Γιαννίκενα, αυτή γιάτρευε την ραχίτιδα (καμπούρα), την σκολίωση, τον τριχοφάγο των μαλλιών όπως και την τριχόπτωση με ειδικότητα την ανασύσταση του τριχωτού του κεφαλιού! Δυστυχώς καμία από τις συνταγές δεν διασώθηκε, ούτε τις μετέφερε σε άλλον και πεθαίνοντας χάθηκαν μαζί της.

Η Αγγέλω από το Καμίνι, αυτή καταγινόταν με την θεραπεία της χρυσής (ίκτερος), που την «έκαιγε» με αλάτι και 2-3 κλωναράκια δάφνης. Η χρυσή ήταν ένα μικρό «κομπάκι» κάτω από το πάνω χείλος, ανάμεσα στα μπροστινά δόντια.

Άλλη γιάτρισσα του νησιού ήταν η Αντώνα του Τσιτσεκλή, που και αυτή συνέχισε με επιτυχία τις θεραπείες στον κόσμο της Ύδρας.

Οι γιάτρισσες είχαν τον πρώτο λόγο και έδινα τις λύσεις σε κάθε ασθένεια, αλλά και κάθε πρόβλημα που παρουσιάζονταν στην κοινωνία της Ύδρας. Έτσι όσοι έπασχαν από κάποια ασθένεια σωματική ή νοητική απευθύνονταν σε αυτές που με τις εμπειρικές και πρακτικές γνώσεις που είχαν συγκεντρώσει να τους θεραπεύσουν.

Οι γιάτρισσες (όπως και οι μαίες-μαμές), στην Ύδρα από την εποχή της συστάσεως της Υδραϊκής πολιτείας, είχαν μια ιδιαίτερα σεβαστή θέση στους κατοίκους του νησιού και πάντα τις συμβουλεύονταν και είχαν απεριόριστη εκτίμηση στο πρόσωπό τους.

Υ.Γ. Οι πληροφορίες από το παραπάνω κείμενο είναι από την εφημερίδα "Το μέλλον της Ύδρας", αριθ. 11, Αυγουστος 1933