Ο Κλήδονας, τα «δακτυλιδάκια», το αμίλητο νερό και οι φωτιές του Αγίου Γιάννη στην Ύδρα

«Κλειδώνουμε τον κλήδονα μ’ ένα μικιό κλειδάκι
κι απόης τον αφήνουμε έξω στο φεγγαράκι

Κλειδώσετε τον κλήδονα με δόξα και με χάρη
Κι απού ‘χει μήλο κόκκινο ταχυτέρου (αύριο) να το πάρει»

Δοχείου του κλήδονα, που τώρα βρίσκεται και διακοσμεί κατάστημα της Ύδρας («Γειτονικό»)

Ο «Κλήδονας» είναι μια λαϊκή μαντική διαδικασία, από τις πιο τελετουργικές όλων των παραδόσεων του τόπου μας, σύμφωνα με τον οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.

Το «αμίλητο νερό»

Την παραμονή του Αγίου Ιωάννη οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του νησιού και κάποια από αυτές έφερνε από το πηγάδι το «αμίλητο νερό», δηλ. πήγαινε με το κανάτι στο πηγάδι και χωρίς να μιλήσει σε κάποιον ή κάποια επέστρεφε  στο σπίτι που θα γινόταν ο κλήδονας, το νερό το μετάγγιζαν σε ένα πήλινο δοχείο που η κάθε κοπέλα έριχνε ένα αντικείμενο  και συνήθως έριχναν από ένα δακτυλιδάκι που το δένανε με μια μαλακή  κληματόβεργα για να το ανασύρουν. Στη συνέχεια το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα, το οποίο δένεται γερά με ένα κορδόνι δηλαδή «κλειδώνεται»  και τοποθετείται σε ταράτσα ή άλλο ανοιχτό χώρο.

Οι ανύπαντρες κοπέλες επέστρεφαν σπίτια του και πολλές από αυτές λέγανε πως έβλεπαν την νύχτα σε όνειρο τον μελλοντικό τους σύζυγο.

Η φωτιές του Άγιου Γιάννη

Το ίδιο βράδυ όμως η κάθε γειτονιά του νησιού άναβε και από μια φωτιά «ντολοφάγκες» της έλεγαν στην Ύδρα και όλο το νησί το βράδυ έλαμπε το βράδυ από τις αμέτρητες φωτιές. Όλοι εκείνο το βράδυ πηδούσαν πάνω από τις φωτιές.

Η συνέχεια του κλήδονα

Το βράδυ μετά τις φωτιές μαζευόντουσαν πάλι οι ανύπανδρες κοπέλες γύρω από το δοχείο του κλήδονα αλλά αυτή τη φορά στη συντροφιά μπορούν να συμμετέχουν και παντρεμένες γυναίκες, γείτονες αλλά και συγγενείς.

Καθισμένος στο κέντρο της συντροφιάς ο άνθρωπος που θα εξηγούσε τον κλήδονα έβγαζε ένα-ένα από το δοχείο με το «αμίλητο νερό» τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στην τύχη της κάθε κοπέλας και μια άλλη, και απήγγειλε διάφορα στιχάκια που αντιστοιχούσαν σε κάθε αντικείμενο που ανέσυρε. Το κάθε στιχάκι είχε μια ιδιαίτερη σημασία αφού μέσα από αυτό η κάθε κοπέλα μάντευε τον μελλοντικό της σύζυγο.

Αφού τέλειωνε αυτή η διαδικασία έπαιρναν το δοχείο με το νερό και ο άνθρωπος που εξηγούσε τον Κλήδωνα, πήγαινε σε ένα πηγάδι, εκεί άδειαζε το νερό μέσα στο πηγάδι και σκέπαζε με πανί το στόμιο.

Τότε μια-μια η κοπέλες –κάποιες φορές υπήρχαν και αγόρια- άνοιγε λίγο το σκέπασμα έβαζε το κεφάλι της μέσα και πέταγε το δακτυλιδάκι στο νερό του πηγαδιού και εκεί μέσα στην επιφάνεια του νερού «έβλεπαν» το πρόσωπο που θα παντρευτούν και άλλα πολλά.

Η μεγαλύτερη συγκέντρωση του κλήδονα στην Ύδρα γίνονταν στο «Αλμυρό Πηγάδι» (ενορία Αγίων Κων/νου και Ελένης), αλλά και το περιβόλι του Κούσουλα (σημερινό γήπεδο).

Κλήδονας με ρευστοποιημένο κράμα κασσίτερου (solder ή kalay)

Εναλλακτικά αντί για τα δακτυλιδάκια έβραζαν κράμα από κασσίτερο και όπως είχε λιώσει η κάθε κοπέλα άδειαζε μια μικρή ποσότητα στο «αμίλητο νερό». Αυτό μέσα στο νερό πάγωνε και μία-μια κοπέλα ανέσυρε από ένα κομμάτι στερεοποιημένου κράματος και ανάλογα το σχήμα του εξηγούσαν τα μελλούμενα.

Τα έθιμα αυτά, των αλλοτινών εποχών δεν υπάρχουν πια στο νησί μας, αλλά νοσταλγικά τα θυμόμαστε και αυτό το κείμενο είναι μια ανάμνηση για ότι συνέβαινε αυτές τις εποχές.