Υδραϊκό καρναβάλι

Το Καρναβάλι της Ύδρας

Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς Υδραίοι αλλά και  επισκέπτες του νησιού συμμετέχουν, διασκεδάζουν και χαίρονταιστο Υδραίικο καρναβάλι, με τους μασκαράδες  να περιδιαβαίνουν σε μια πολύχρωμη, θορυβώδη πομπή   στα σοκάκια και τους δρόμους  της πόλης, έχοντας μπροστά τους τον βασιλιά καρνάβαλο. 

Το καρναβάλι της Ύδρας, είναι μια ευκαιρία για ξεφάντωμα, πειράγματα και κάθε λογής μασκαρέματα που προκαλούν την σάτιρα και πολύ γέλιο.

Η ιστορία του Καρναβαλιού της Ύδρας

Η πορεία του Υδραϊκού Καρναβαλιού έχει τις ρίζες της  στους παλιούς Υδραίους καρναβαλιστές  και έχει μια ιστορία ίσως μεγαλύτερη από 300 χρόνια. Η αποκριά στην Ύδρα με την μορφή των μασκαράδων και της πομπής των καρναβαλιστών   φαίνεται πως άρχισε το 1700 μ.Χ. 

Έθιμα της Αποκριάς

Η έναρξη της Αποκριάς στην Ύδρα, στα παλαιά χρόνια στο νησί ήταν η  μέρα του Αγίου Αντωνίου στις 17 Ιανουαρίου. Αυτή την μέρα, σε όλες τις γειτονιές του νησιού της ‘Ύδρας, οι υποψήφιοι καρναβαλιστές άρχιζαν να κτυπούν τα τύμπανα και τα ταμπούρλα τους αναγγέλλοντας το χαρμόσυνο μήνυμα του ερχομού της Αποκριάς.

Γράφει χαρακτηριστικά ο Υδραίος λαογράφος Νικόλαος Χαλιορής: «...σ’όλες τὶς γειτονιὲς και γίνεται μεγάλος ο αλαλαγμός, που τον δυναμώνει πιο πολὺ η απήχησις των γύρω βουνών,που περιστοιχίζουν την αμφιθεατρική πόλη της  Ύδρας..»

Τα ταμπούρλα και τα τύμπανα ηχούσαν ως και το βράδυ της Καθαρής Δευτέρας. Το έθιμο έχει πλέον σβήσει από την Ύδρα και ο ήχος αυτών των κρουστών ακούγεται μόνο κατά την διάρκεια της περιφοράς του πατροπαράδοτου Υδραϊκού καρνάβαλου κατά την περιφορά της γιορταστικής και εύθυμης πομπής  στους δρόμους του νησιού.

Η περιφορὰ τοῦ Καρνάβαλου στην Ύδρα γινόταν πάντοτε την Κυριακή της Τυρινής. Η αρχικὴ  διαδρομή  του καρνάβαλου, αναφέρεται από τον Νικολάου Χαλιορή: «..Τὴν Κυριακή της Τυρίνης ἡ  βόλτα τῶν μουσκαριῶν γίνεται ξενοχώρα μεγάλη. Ἀνεβαίνουμε  ἀπ’ τὴν  Ξερὴ Ἐλιά, καὶ ἀπ’τὸ Παζάρι,περνᾶνε ἀπ’τὸν Κεντρικὸ δρόμο,διασχίζουνε τὸ Καμίνι, ἀνεβαίνουνε ὕστερις ἀπ’τὴν Ἀνάληψι, ποὺ εἶναι κοντὰ στὰ Κριεζήδικα τὰ σπίτια,κατὰ τὸ Βλυχό, κατόπιν ἀπὸ τὸν κεντρικὸ τὸν δρόμο τῆς Κιάφας,ποὺ ἤτανε ἄλλοτε τὰ μαγαζιὰ τοῦ Περκιζα καὶ τῶν δύο Καΐρηδων,καὶ βρίσκονται ἀκόμη οἱ ἐκκλησίες ὁ «Χριστὸς» τοῦ Οἰκονόμου,ἡ «Βαγγελίστρα» κι ὁ «Ἅγιος Λευτέρης», περνᾶνε καὶ φτάνουνε στὰ   Καλὰ Πηγάδια,καὶ ἔπειτα ἀπ’ τὸ ποτάμι τὸ  στρωμένο τώρα κατεβαίνουνε μαζὺ  μὲ  τὴ νύχτα πάλι στὰ μαγαζιὰ  τοῦ Παζαριοῦ  κι ἀρχίζουνε  τὸ  γλέντι...».

Κατά την διάρκεια της αποκριάτικης περιόδου στην Ύδρα της παλιάς εποχής πολλές παρέες μασκαράδων επισκέπτονταν τις γειτονιές της πόλης που γίνονταν δεκτοί με χαρές, τραγούδια και χορούς.

Όταν ο δρόμος τους έφτανε στα «Καλά Πηγάδια», έκαναν γλέντι με χορό στην πλατεία που σχηματίζεται στο χώρο των πηγαδιών (αργότερα το γλέντι μεταφέρθηκε στην παλιά ταβέρνα της κυράς-Σοφίας).

Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν τα σημερινά μεταλλικά σκέπαστρα και τα πηγάδια ήταν ανοικτά, έτσι κατά την διάρκεια του χορού οι πιο θαρραλέοι έκαναν σάλτους επάνω από τα ανοικτά πηγάδια δείχνοντας την λεβεντιά τους και την σβελτοσύνη τους στον κόσμο που χειροκροτούσε.

Επιπλέον πολλές κοπέλες που παρακολουθούσαν αυτό το επικίνδυνο δρώμενο, διάλεγαν το μελλοντικό τους ταίρι  ανάμεσα στα παλληκάρια που έκαναν αυτούς τους σάλτους επάνω από τα πηγάδια. 

Ένα ακόμη από τα παλιότερα έθιμα της Αποκριάς του Υδραίικου Καρναβαλιού ήταν και το μασκάρεμα κάποιου που έβαφε το πρόσωπό του κατάμαυρο –παίρνοντας την βαφή από ένα τηγάνι- και τον ονόμαζαν «Αράπη» και ήταν αυτός  ο επικεφαλής της πομπής του Καρνάβαλου.

Ο «Αράπης» είχε τον ρόλο να διασκεδάζει με τα άσεμνα αστεία του και τα σκωπτικά αποκριάτικα διονυσιακά στιχάκια του τα «Μουσκάρια» (οι μασκαράδες του Καρναβαλιού), αλλά και του παρευρισκόμενους. Ακόμη κρατώντας ένα δοχείο νύχτας στα χέρια του, που περιείχε μακαρόνια τα ανακάτευε, τα έπαιρνε με τα χέρια του και έτρωγε από αυτά προτρέποντας του μασκαράδες και τον κόσμο να δοκιμάσουν και τους προκαλούσε  πειράζοντας τους με τα αστεία του.

Αυτό το έθιμο με τον «Αράπη» και τα μακαρόνια –όπως και άλλα- έχει πλέον εκλείψει από το Υδραίικο Καρναβάλι, που πιθανότατα έχει τις ρίζες του σε παλαιότατες εποχές.

Ὁ Α. Μανίκης αναφέρει ότι παλιότερα Οι καρναβαλιστές: «...χορεύοντας Ἑλληνικοὺς χοροὺς-καὶ τὸν ὑδραϊκὸ μπάλλο- μὲ τὴν συνοδεία τῶν ἀθάνατων λαϊκῶν τραγουδιῶν, «οἴα: Ἕνα νερὸ κυρὰ-Βαγγελιῶ, Λεϊμονάκι μυρωδάτο, Κάτω στὸ  γιαλό, ἡ μηλίτσα που σαι στὸ γκρεμὸ ἢ καὶ μὲ τ’ἀστεῖο, τάχα-ρὲ πὼς τὸ τρί....ἀμάν! ἀμάν!..πῶς τὸ τρίβουν τὸ πιπέρι καὶ τὰ λοιπὰ παρόμοια ποὺ τὰ τραγουδοῦν ἀκόμη οἱ μασκαράδες Ἕλληνες...»

 Υδραϊκό Καρναβάλι 2015

Στην Ύδρα όπως κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακής της Αποκριάς (22 Φεβρουαρίου  2015), θα πραγματοποιηθεί το καθιερωμένο πατροπαράδοτο καρναβάλι. Η περιοδεία του Καρναβαλιού της Ύδρας θα ξεκινήσει στις 14:30 από την πλατεία Βότση (μπροστά από το ξενοδοχείο «Υδρούσα»), με ενδιάμεσους σταθμούς το φροντιστήριο «Υδραγωγή», στα Καμίνια «Πυροφάνι», λιμάνι και θα καταλήξει στην «Ξερή Ελιά», όπου θα γίνει γλέντι με ζωντανή μουσική  και τραγούδια με τον Γιάννη Κονιτόπουλο live!!!