Χ. Ζαραφωνίτου: «Με την ευχή και την ελπίδα ότι η επιστήμη θα είναι "θαυματουργά" αποτελεσματική, πάλι μέσα από κάποιο ερευνητικό εργαστήριο μιας μεγάλης πόλης»

Από: κ. Χριστίνα Ζαραφωνίτου Διευθύντρια του ΠΜΣ «Εγκληματολογία» Τμήμα Κοινωνιολογίας-Τομέας Εγκληματολογίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών

«Πλησιάζουν οι μέρες που μας θυμίζουν τη θρυλική στιχομυθία μεταξύ της Κασσιανής και του αυτοκράτορα Θεόφιλου: "Ως άρα διά γυναικός ερρύη τα φαύλα", "Αλλά και διά γυναικός πηγάζει τα κρείττω" και σκέφτομαι ότι θα μπορούσε να αντικατασταθεί (για τις ανάγκες του συλλογισμού) το "Δια γυναικός" με το "Διά του άστεως" και βέβαια οι συνομιλητές δεν διαδραματίζουν κανέναν ρόλο, εφόσον ο προβληματισμός αφορά τον καθένα που σκέφτεται πόσα πολλά έχει προσφέρει το άστυ (η πόλη) στον πολιτισμό ("άνθος του πολιτισμού" κατά Weber) αλλά και πόσα δεινά συγκεντρώνονται εντός της. Όταν η αστικοποίηση ακολούθησε την πορεία που διέγραψε η εκβιομηχάνιση τον 19ο αιώνα, η διαχείριση της ατομικής και κοινωνικής ζωής αναδιαμορφώθηκε εκ βάθρων, εφόσον δεν επρόκειτο μόνο για συγκέντρωση του πληθυσμού στις πόλεις αλλά για ένα νέο modus vivendi. Οι αιώνες που ακολούθησαν έγραψαν την ιστορία της ανθρωπότητας αφήνοντας πιο έντονα τα σημάδια τους στον αστικό ιστό. 

Οικονομικές κρίσεις, πόλεμοι, επιδημίες και κάθε είδους συγκρούσεις έφερναν πρώτο στο προσκήνιο της κοινωνικοπολιτικής διαχείρισης το περιβάλλον των μεγάλων αστικών κέντρων. Όμως, σε αυτά γεννήθηκαν και οι μεγαλύτεροι δημιουργοί πολιτιστικών και επιστημονικών επιτευγμάτων, πολιτικών ρευμάτων και κοινωνικών τάσεων. Ο καταναλωτισμός προχώρησε χέρι-χέρι με την αμφισβήτηση και ο ρομαντισμός με τον ρεαλιστικό κυνισμό θεοποίησης του υλικού. Όμως, τίποτα δεν άλλαξε περισσότερο το σκηνικό των πόλεων όσο η παγκοσμιοποίηση που έκανε περισσότερο αισθητή την παρουσία της στα τέλη του προηγούμενου αιώνα και χάραξε τη σφραγίδα της στον αιώνα μας. Όσο αμήχανα κι αν αντιμετωπίσθηκε, ενδυναμώθηκε από τις αήττητες οικονομικές στοχεύσεις και περιβλήθηκε με ασαφή ανθρωπιστικά ιδεώδη. Άγνωστο τι πέτυχε από αυτά. Γνωστό όμως το τι μη επιθυμητές συνέπειες είχε που και πάλι είναι εντονότερες από παντού στις σύγχρονες (παγκοσμιοποιημένες) μεγαλουπόλεις. Εκεί που οι κοινωνικές αντιθέσεις έγιναν ακόμα μεγαλύτερες και που η ψευδαίσθηση της αναγνώρισης του μοναδικού/ατομικού αντιμάχεται την απόλυτη δύναμη του μαζικού/ομαδικού. Εκεί που η αναζήτηση της ελευθερίας προσκρούει στην απογοήτευση της απειλής και εκεί που η προσπάθεια για διεκδίκηση ποιοτικού χώρου συνθλίβεται από τις εικόνες αστεγίας και καστροκατοικίας. Η αντίθεση είναι στοιχείο της πόλης και στοιχείο εξέλιξης και δημιουργίας. Ποια αντίθεση όμως; Μόνο αυτή που οδηγεί στη σύνθεση γιατί βασίζεται στα γερά θεμέλια θεμελιωδών αξιακών κανόνων που κράτησαν και άντεξαν μέσα στο χρόνο για να κλονισθούν επικίνδυνα στις μέρες μας. Αυτά τα θεμελιώδη και θεμελιακά στηρίγματα του πολιτισμού μας που αναδεικνύουν την αξία του ανθρώπου από την αρχαία Ελλάδα και το Διαφωτισμό, με υπεροψία παραβλέψαμε. Η ανάγκη για "κοινά" ιδεώδη ερμηνεύθηκε ως διαδικασία διαμόρφωσής τους μέσω επικοινωνιακών πολιτικών πρόσκαιρης και επιφανειακής υπόστασης και απέτυχε. Τώρα που η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική, τα προβλήματα μεγεθύνονται και αφορούν όλους χωρίς διάκριση για να μας υπενθυμίσουν την "απλοϊκή" ανθρώπινη διάσταση της ύπαρξης μας. Έτσι, ξαναγυρνάμε στα βασικά, βλέποντας την εικόνα μέσα από το παράθυρο του διαμερίσματος αλλά ίσως πιο ξεκάθαρα και πιο συνολικά. Και πάλι, η ιστορία θα γραφτεί εντονότερα στα αστικά κέντρα με τις πολλές επαφές που τώρα είναι επικίνδυνες και αναστέλλονται... Με την ευχή και την ελπίδα ότι η επιστήμη θα είναι "θαυματουργά" αποτελεσματική, πάλι μέσα από κάποιο ερευνητικό εργαστήριο μιας μεγάλης πόλης....»

Διαβάστε επίσης: www.philenews.com