Νησίδα Δοκός - ένα μικρό χρονικό της Αγίας Ευλαλίας και των Αγίων Βικεντίου και Βαλεριανού

Η παράδοση αλλά και πολλά ιστορικά στοιχεία μας  μεταφέρουν ότι κατά την διάρκεια της κατάληψης της Καρχηδόνας από τους  Άραβες τον 7ο αιώνα μ.Χ. οι Βυζαντινοί από τον φόβο ότι θα έρθει και η σειρά να καταληφθεί και η Βαρκελώνη της Ισπανίας (Βυζαντινή επαρχία εκείνη την εποχή), μετέφεραν για φύλαξη  εκτός της πόλης, τα σκηνώματα της Αγίας Ευλαλίας και των Αγίων Βικεντίου και Βαλεριανού  που είχαν αρχικά ενταφιαστεί στην εκκλησία της «Santa Maria de les Arenes» (Αγίας Μαρίας της Θάλασσας) της Βαρκελώνης.

Κατά την επιστροφή από την Ισπανία τα πλοία των Βυζαντινών που μετέφερε την λάρνακα με τα σκηνώματα της Αγίας Ευλαλίας αλλά και των άλλων Αγίων, προσεγγίζοντας την ανατολική Πελοπόννησο έπεσε μέσα σε σφοδρή θύελλα, με μεγάλες προσπάθειες τα πλοία προσπάθησαν να προσεγγίσουν τη νησίδα Δοκό αλλά δεν τα κατάφεραν....

Συνέπεια της θύελλας ήταν το πλοίο που μετέφερε τα σκηνώματα των Αγίων να βυθιστεί αλλά κατά θαυματουργικό τρόπο οι λάρνακες με τα σκηνώματα των τριών Αγίων να καταλήξουν στην νησίδα Δοκό  και μέσα στον κόλπο του Σκίντου.

Στο σημείο που η θάλασσα εναπόθεσε τα ιερά λείψανα, κτίστηκε ένα παραθαλάσσιο εκκλησάκι προς φύλαξη τους. Το εκκλησάκι αυτό βρίσκεται ανατολικά του κόλπου και είναι αφιερωμένο στον θαλασσινό Άγιο Νικόλαο.

Αν μάλιστα παρατηρήσει κάποιος προσεχτικά θα δει ότι το ιερό της εκκλησίας συνδέεται με διαφορετική τοιχοποιία με το κύριο μέρος της εκκλησίας, προφανώς γιατί οικοδομήθηκε σαν προέκταση της παλιότερης κατασκευής που προϋπήρχε.

Αλλά και πάλι όπως αναφέρεται τα σκηνώματα των Αγίων με θαυμαστό και θαυματουργό τρόπο μεταφέρθηκαν σε άλλο σημείο του νησιού και συγκεκριμένα στην σημερινή εκκλησία του Αγίου Ιωάννη. Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη βρίσκεται σε σχετικά κοντινή απόσταση από το κάστρο του Δοκού.

Τα ιερά λείψανα παρέμειναν περίπου σαράντα χρόνια στο νησί και φαίνεται πως κάποιοι εκείνη την εποχή επιχείρησαν να τα βεβηλώσουν ή και να τα μεταφέρουν από τον χώρο της εκκλησίας όπου είχαν εναποτεθεί. Όπως μας μεταφέρει -πάλι- η παράδοση,  τα χέρια των βέβηλων παρέλυσαν και τους κατέλαβε τρόμος. Οι φήμες για αυτό το θαύμα έφτασαν στον Μητροπολίτη Νικήτα της Μονεμβάσιας και ο οποίος με εντολή του έστειλε πλοίο και μετέφερε τις λάρνακες στην Μονεμβάσια και στον τότε Καθεδρικό ναό της Αγίας Αναστασίας (μετέπειτα του Ελκόμενου Χριστού). Η εποχή της μεταφοράς συνέπεσε με την επιδρομή των Αράβων που αντιμετώπισε επιτυχώς η Βυζαντινή αυτοκρατορία την εποχή του Κωνσταντίνου Δ' (668-685).

Τα ιερά λείψανα παρέμειναν περίπου διακόσια χρόνια στην Μονεμβάσια, αλλά το 1292 η πόλη λεηλατήθηκε από τον Καταλανό ναύαρχο Ρογήρο ντε Λούρια που πήρε ομήρους τον τότε Μητροπολίτη ζητώντας λύτρα αλλά και τα ιερά λείψανα που  φυλάσσονταν στον Καθεδρικό ναό της Αγίας Αναστασίας της Μονεμβάσιας.

Ο Καταλανός ναύαρχος Ρογήρο ντε Λούρια αφού πήρε τα σκηνώματα της Αγίας Ευλαλίας και των Αγίων Βικεντίου και Βαλεριανού τα μετέφερε στην Βαρκελώνη και τοποθετήθηκαν στον νεοαναγειρόμενο ναό που αφιερώθηκε στην Αγία Ευλαλία.  Η κατασκευή του ναού άρχισε το 1298, επάνω στα ερείπια μιας παλαιότερης ρωμανικής εκκλησίας του 1058.

Αυτό ήταν σε συντομία το χρονικό για την Αγία Ευλαλία και των Αγίων Βικεντίου και Βαλεριανού  που η νησίδα της Δοκού είχε την τιμή και την ευλογία να φυλάξει για ένα μεγάλο διάστημα τα ιερά σκηνώματα τους.

Η Αγία Ευλαλία

Ο Καθεδρικός Ναός, ένα αληθινό μουσείο ειναι μεγαλειώδης γοτθικός καθεδρικός, πλούσια στολισμένος, που κτίστηκε πάνω στα ερείπια μιας ρωμανικής εκκλησίας, η οποία με τη σειρά της αντικατέστησε μια Βησιγοτθική εκκλησία. Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Ευλαλία, που είναι και η πολιούχος της πόλης. Η Αγία Ευλαλία μαρτύρησε στη Βαρκελώνη τους  Ρωμαϊκούς χρόνους το 304.Ο θρύλος λέει ότι εκτέθηκε γυμνή στην κεντρική πλατεία και μια θαυματουργή χιονόπτωση στα μέσα της άνοιξης κάλυψε την γύμνια της. Έπειτα από αυτό την έβαλαν μέσα σε ένα βαρέλι με μαχαίρια και το σέρνανε στο δρόμο, σήμερα ο δρόμος αυτός είναι ο Baixada de Santa. Το σώμα της αναπαύεται σε μια σαρκοφάγο, μέσα στο Ναό, στην κρύπτη της Αγίας Ευλαλίας και η  μνήμη της τιμάται στις 12 Φεβρουαρίου.

Ναός Ελκόμενου Χριστού

Τρίκλιτη βασιλική με τρούλο θεμελιωμένη το 1697, σύμφωνα με σκαλισμένη επιγραφή στο μαρμάρινο υπέρθυρο του ναού. Μόλις μπαίνεις στο ναό αριστερά και δεξιά υπάρχουν χτιστοί θρόνοι του αυτοκράτορα και της αυτοκράτειρας του Βυζαντίου. Ο ναός έχει κτιστεί στα θεμέλια παλαιότερου ναού (πιθανόν του 6ου-7ου αιώνα).